Мәзірді көрсету Іздестіру
БАҚ біз туралы
Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі

You are here

Жаңалықтар

2111/19
Как минимизировать последствия землетрясений в Казахстане

Қазақстанда жер сілкінісінің салдарын қалай азайтуға болады

ТМД-ның сейсмикаға төзімді құрылыс саласының жетекші мамандары бірлесіп жұмыс жасауға  келісті.

Соңғы 20 жылда Қазақстандағы сейсмикалық қауіпті аймақтардың аумағы 30 – дан 43%-ға дейін артты -, мұндай деректерді қазақ Құрылыс және сәулет ғылыми-зерттеу және жобалау институты (ҚазҚСҒЗИ) келтіреді.

Осыған ұқсас жағдай көрші елдерде де байқалады. Себептері табиғи процестерде және адамның араласуында (Мұнай және пайдалы қазбаларды өндіру). Статистика жер сілкіну ықтималдығының артқанын көрсетеді және біз бұған дайын болуымыз керек.

Дәл осы мақсатта ТМД елдерінің сейсмикаға төзімді құрылыс саласындағы мамандары сейсмикалық қауіпті аймақтарда ғимараттар тұрғызу бойынша жобалаушылар мен құрылысшылар үшін жаңа нормалар енгізуде.

«Сейсмологтар жер сілкінісін болжай алмайды, бірақ құрылысшылар құрылысты  сенімді жүргізуге  міндетті»,-деп сейсмикаға төзімді құрылыс және табиғи-техногендік салдарларды азайту жөніндегі Үкіметаралық комиссияның төрағасы Марк Клячко (Ресей) салдары үшін инженерлердің жауапкершілігі басымдығын айқындады.

Бір тілде сөйлеу

КСРО ыдырағаннан кейін әрбір одақтас мемлекет әр түрлі аймақтық ерекшеліктерді ескере отырып, құрылыстың жаңартылған нормаларын құруда еңбек етті. Бірақ, жұмыс нормалары, коэффициенттері мен әдістемелері базалық одақтас нормативтерден алыстай берді. Нәтижесінде әр елдің мамандары бір нәрсе туралы әр тілде айта бастады.

«Бізде тіпті туыстық құжаттар аясында түрлі терминология қолданылады. Бұлай болмауға тиіс», - деп атап өтті ҚазҚСҒЗИ  жоғары қабатты сейсмикаға төзімді ғимараттар зертханасының меңгерушісі Игорь Ицков.

Бірыңғай нормалар мен терминдерді құру әрекеті 2003 жылы қабылданған болатын, бірақ сол кезде нормативтері базалық болатын елдер де келісе алмады. Міне, 2019 жылдың соңында сала ТМД елдерінің сейсмикаға төзімді құрылыс саласындағы күш-жігерін біріктіруге дейін жетті.

Күш – бірлікте

Ал 2019 жылдың маусымында институт ТМД елдерінің сейсмотөзімді құрылыс саласындағы базалық ұйым болып белгіленді. ҚазҚСҒЗИ  бас директоры Бегман Кульбаев базалық ұйымды құруға түсініктеме бере отырып, оның негізгі мақсаты – қатысушы елдердің озық ғылыми-практикалық тәжірибесін жинақтау, қарама-қайшылықтарды болдырмау және сейсмикалық төзімді құрылыстағы бірыңғай нормаларды әзірлеу екенін атап өтті, бұл апатты қирау қаупін азайтуға мүмкіндік береді.

Бірлестіктің бастамасымен ҚазҚСҒЗИ-дың Қазақстан мен Қырғызстандағы сейсмикаға төзімді құрылыс саласында бірдей нормаларды құру жөніндегі практикалық жұмысы басталды, ол елдер ақырында келісуге дайын екенін көрсетті.

«Қиын болды, бірақ біз ортақ тілді таба алдық. Біздің қызметіміздің басы қазірдің өзінде бар және екі ел арасындағы осы өзара іс – қимылда сынақтан өтті», - деп атап кетті Ицков.

Сақтап қалу және дамыту

Сарапшылардың айтуынша, базалық ұйымды құрудың үлкен артықшылығы-Тәжірибелік зерттеулер жүргізу үшін Достастық елдерінің сынақ базаларын бірлесіп пайдалану мүмкіндігі болып табылады. Клячко, мысалы, ұзақ уақыт құпия саналып келген Выборг маңайындағы  бірегей сынақ алаңы туралы еске салды. «Ресейге келген Берклиден келген профессор Келли орыстардың осындай сынақтарды өткізуге мүмкіндігі бар екенін таң қалдырды», – деп атап өтті сарапшы.

Ал Өзбекстандық «ТошуйжойЛИТИ» АҚ сейсмикалық төзімді құрылыс бөлімінің меңгерушісі Шәміл Хакимов зерттеу үшін Ташкенттегі сынақ базасын пайдалануды ұсынды.

«ҚазҚСҒЗИ» АҚ Бас директорының кеңесшісі Миркен Абаканов бірлестіктің артықшылықтарын атап өтіп, былай деді: «Біз Кеңес Одағы үшін, кейіннен ТМД елдері үшін үш компонентті сейсмоплатформаны (нақты жер сілкінісін имитациялау үшін үш бағытта діріл тудыратын ғимараттардың табиғи фрагменттері мен ірі масштабты үлгілерін сынауға арналған платформа) құруды армандадық. – «Курсив») және сейсмикалық жару полигондары». Абаканов бұл міндетті бірлесіп шешу барлық зерттеушілер мен ғалымдар үшін және сейсмотұрақтылық нормаларын жетілдіру үшін үлкен жетістік болар еді деп есептейді.

Бірақ мамандардың барлығы Абакановпен келіспейді. Бұл үшкомпонетті сейсмоплатформа ешкімге керек емес деп қатысушылардың бірі өз пікірін білдірді. «Ол бірнеше ондаған миллион доллар тұрады, ал оның қызметі өте қымбат. Біреудің  осы платформаны сатып алуы екіталай. Бұл платформадағы сынақтарды ешкім төлей алмайды», – деп атап өтті Біздің сұхбаттасушымыз.

Сондай-ақ, сарапшылар ТМД елдерінің үздік технологиялық әзірлемелерін пайдалануға шақырды.

«Бетон бетоннан әртүрлі. Жер асты әскери құрылыстары ауыр бетонға қарағанда тез және жақсы күш жинайтын камчаткалық вулкандық шлакпен бетонда жасалды, – деп бөлісті Клячко. – Ал қазіргі заманғы наноқұрылымды бетон өзінің жоғары құнына қарамастан, үлкен экономикалық нәтиже береді. Бұл бетонның барлық конструкциялары бетон созылу үшін жұмыс істейді. Ол сынақтан өтіп, француз бетон академиясымен қабылданды. Неге біз оны пайдаланбаймыз?».

Клячко 1980 жылдары жасалған ғимараттарды адамдарды көшірмей күшейту әдістері туралы еске салды. Әзірлемелерді Камчаткадағы жер сілкінісінің болжамынан кейін КСРО-да жарияланған Дүниежүзілік конкурс шеңберінде Жапония мен Югославия жүргізді. Бұл әдістердің құны бір шаршы метр үшін $100-170 үшін адамдарды көшірмей ғимараттарды күшейтуге мүмкіндік берді,бірақ бұл әзірлемелер қолданылмайды, ал ұқсас жұмыстардың құны қазір қандай да бір негіздерсіз ондаған есе өсті.

Дамыған мемлекеттеді үлгіге ала отырып

ТМД елдерінің жетекші мамандарының күш-жігерін біріктіру сала бірнеше онжылдықтарда артта қалған дамыған елдерді қуып жетіп, таяу болашақты көрсететін болады деп сенеді мамандар. Мысалы, 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан еуропалық стандарттарды – Еурокодтарды пайдалана отырып жобалауға көшуді жоспарлап отыр. Және Қазақстан серіктестерімен бірлесіп әзірлеген және әзірлейтін барлық нормалар осы стандарттарға сәйкес келуі тиіс.

ҚазҚСҒЗИ нормативтік-техникалық базаны реформалауды жүргізді: жер сілкіністерінің қарқындылық шкалалары пысықталды; жалпы сейсмикалық аймақтаудың жаңа карталары бекітіліп, құрылыс нормаларына енгізілді, олар бұрын әзірленген карталардан түбегейлі ерекшеленеді; климаттық карталар жасалды; Алматыда 10 мыңнан астам үйге паспорттау жүргізілді. Алдағы уақытта Қазақстанның басқа қалаларында жұмысты жалғастыру жоспарлануда.

«BAZIS HOLDING COMPANY» ЖШС директорлар кеңесінің төрағасы Александр Белович көптеген жобалаушылардың, зертханалардың және құрылыс бизнесінің бәсеңділігін атап өтеді, осыған байланысты нормаларды енгізу кейінге қалдырылуы мүмкін. «Бірақ Еурокодтар бойынша жобалай алмайтын маман сыртта қалатынын түсінуіміз керек. Олардың жобалары қабылданбайды. Мемлекет әмбебап стандарттарды жасауды қалайды, бұл жобалаушылар тек Қазақстанда ғана емес, Еуропада да, әлемнің кез келген бөлігінде жобалай алуын көздейді», – деді Белович.

Материалды kursiv.kz дайындаған


Біздің жаңалықтарымызға жазылғыңыз келеді ме?

© 2020

Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі

Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті